Project focus

The COBEN initiative is the next stage of the province’s “Energy Landscapes” strategy designed to promote a process towards energy self-sufficiency and climate neutrality.

During the first phase (2016-2020) the province of East-Flanders focused with the COBEN project on residual heat and the production of green heat. The geographical focus was the city of Eeklo so that it can evolve from a wind landscape to an energy landscape. Here a prototype of a community co-owned large-scale heat network is developed. Key activities included:

  • Facilitate the build-up of a consortium that allows the local neighbourhood, citizens, and stakeholders to take on ownership of sustainable energy production.
  • Develop a “heat transition plan” with the community of Eeklo. The plan defines for every neighbourhood the most efficient ¨residential green heating solution. It is also an action plan that proposes measures to get there.

The second phase (2020-2022) will focus on community consortia in the wind sector in East-Flanders. The province selects pilot cases mainly in the south of its territory. COBEN wants to foster wind projects which are (partially) owned by the local community. Key activities are:

  • Implementation of community consortia in large-scale wind projects.
  • Support of a policy/regulatory framework and instruments to community energy projects.

Targeted outcomes

In Eeklo, there is huge potential for rest heat, coming from a household waste incinerator. This plant can heat the entire city of Eeklo via a heating network. A local consortium with Veolia and the energy cooperative Ecopower as most important shareholders is finally in place. A heat network masterplan is adopted by the city council. The unique cooperation between Veolia and Ecopower will be translated to other projects by Veolia and Ecopower themselves.

Together with this masterplan COBEN developed with the citizens a long-term heat-plan for their city. Based on data on housing stock, density, infrastructure, demography and others, the community deliberated on what renewable heating solution is the most efficient in their vicinity. This plan is adopted by the city council in June 2020. This approach on local energy planning is one of the most promising policy instruments to support the energy transition in private households.

In the second phase COBEN wants to uptake civic energy in large-scale wind projects. In order to professionalize the civic energy wind sector, the community organisations are in a need for viable wind projects. Space in Flanders is scarce and the environmental conditions are always challenging. Mostly all of the feasible wind zones in the province are under private option contracts. In this context, COBEN wants to introduce civic energy in the Belgian wind sector by project initiation on public land, by developing a regulatory framework and policy instruments in cooperation with the local administrations and Flemish level.

Community Benefits

  • Climate change mitigation at municipal level
  • Reduced energy costs for enrolled citizens
  • Long-term support base for the energy transition
  • Community control over environmental effects (e.g. sound, light,..)


Provincie Oost-Vlaanderen

Focus van het project

Het Coben project maakt onderdeel uit van de Energielandschap-strategie van de Provincie Oost-Vlaanderen. De Provincie bouwt met dit programma aan een zelfvoorzienend hernieuwbaar energiesysteem en een klimaatneutrale regio.< p/>

In de eerste fase van het COBEN project (2016 – 2020) richt Provincie Oost-Vlaanderen zich in de eerste plaats op de aanwending van restwarmte en de productie van groene warmte. Ze focust hierbij op Eeklo, een stad waar het windlandschap kan uitgroeien naar een zelfvoorzienend duurzaam energielandschap. De Stad Eeklo nam initiatief tot de ontwikkeling van een grootschalig warmtenet in samenwerking met een lokale energiecoöperatie en een private-ontwikkelaar. De Provincie bood in het kader van COBEN de volgende ondersteuning:

  • Het faciliteren van de ontwikkeling van een consortium waarbij lokale burgers en sleutelactoren eigenaar kunnen worden van hernieuwbare energieproductie.
  • De ontwikkeling van een duurzame warmte transitieplan in overleg met de inwoners van Eeklo. Het plan definieert voor elke wijk in Eeklo de meest duurzame residentiële warmtebron, en hoe dit in de toekomst kan gerealiseerd worden.

In de tweede fase van het COBEN project (2020 – 2022) richt de provincie Oost-Vlaanderen zich op energiecoöperaties in de windsector in pilootgemeenten in het zuiden van de provincie. We kiezen hierbij windprojecten die (gedeeltelijk) in eigendom zijn van de lokale gemeenschap. Onze belangrijkste activiteiten zullen zijn:

  • Oprichten van lokale consortia in grootschalige windprojecten.
  • Ontwikkeling van beleidsinstrumenten en een regelgevend kader ter ondersteuning van lokale energieprojecten.

Doelstelling

In Eeklo is er een groot potentieel aan restwarmte, afkomstig van de afvalverbrandingsoven van IVM, gelegen in Eeklo. De restwarmte van deze installatie is voldoende om de volledige stad te verwarmen. Een lokaal consortium met als belangrijkste aandeelhouders Veolia en de energiecoöperatie Ecopower werd opgericht. Deze unieke samenwerking wordt als voorbeeldproject meegenomen om nieuwe projecten te inspireren.

Met het project COBEN ondersteunden we de oprichting van het consortium en ontwikkelden we een langetermijnvisie op duurzame warmte in de stad. Gebaseerd op data als aantal woningen, woondichtheid, infrastructuur, bevolking, … overlegden we met de lokale bevolking welke duurzame warmtebron wenselijk is in hun wijk. Op 12 juni 2020 heeft het schepencollege formeel kennisgenomen van het warmtezoneringsplan en de transitievisie warmte. Hiermee zien we dat een lokale energieplanning één van de meest veelbelovende instrumenten is ter ondersteuning van de energietransitie van de private huishoudens.

In de tweede fase van het COBEN project wil de provincie Oost-Vlaanderen zorgen voor een toename van het aantal lokale windprojecten die een lokale meerwaarde realiseren. Energiecoöperaties zijn vragende partij om deel te kunnen uitmaken van nieuwe windenergieprojecten. Deze deelname kan ervoor zorgen dat energiecoöperaties in de toekomst over middelen beschikken om te professionaliseren. Ruimte in Vlaanderen is echter schaars, en er zijn heel wat omgevingsvereisten. Windontwikkelaars hebben reeds op veel te ontwikkelen windwinningsgebieden met de private eigenaars een ‘recht van opstal’ afgesloten. COBEN wil energiecoöperaties ondersteunen om projecten te ontwikkelen op publieke gronden. Hiertoe wil de provincie Oost-Vlaanderen in samenwerking met het lokale en Vlaamse niveau een regelgevend kader en beleidsinstrumenten ontwikkelen.

Lokale meerwaarde

  • Actie tegen klimaatverandering
  • Lagere energiekosten bij deelname aan de energieproductie
  • Draagvlak voor de energietransitie
  • Lokale controle op de omgevingsimpact